Forex’te Swap Nedir?

Son Güncelleme: 26 Ağustos 2021

Bu makalede aşağıdaki konu başlıkları incelenecektir:

 
Herhangi bir paritede işleme girdiğinizde aracı kurumunuz ile bankalar arasında bir alacak ve borç ilişkisi doğar. Siz pozisyonunuzu kapatana kadar bu ilişki devam eder. Dolayısıyla açtığınız pozisyon nedeniyle bankalarla aracı kurum arasındaki bu alacak borç ilişkisi günden güne aktarıldığı sürece faiz hakkı borcu doğar. Dolayısıyla pozisyonunuzu aynı gün içerisinde kapatmayıp ertesi güne aktardığınızda alacak ve borçlar sonraki güne devretmiş olur, diğer bir deyişle faiz hesaplaşmasını gerektirecek bir durum ortaya çıkar.

Örneğin, EUR/USD paritesinde bir alım pozisyonu açtığınızda aracı kurumunuz bankadan Euro alacaklısı ve Türk Lirası borçlusu haline gelir. Eğer aynı gün içinde pozisyon kapatılırsa faiz hesaplaşması söz konusu olmaz. Fakat pozisyon gece saat 24:00’e kadar kapatılmayıp diğer güne aktarılırsa, her aktarılan gün kadar faiz hesaplaşması yapılması gerekir.

Örneğin EUR/USD paritesinde açılmış 1 lotluk satış işleminin gece 00:00’dan sonra swap işlemiş durumu görüntülenmektedir. Pozisyon karı 420 USD olduğu halde bir gecelik işlemiş swap nedeniyle toplam kar 413.44 USD olarak gözükmektedir.

Zira gün içerisinde açılıp kapatılan pozisyonlara gecelik faiz işletilmez, dolayısıyla ortada faiz swapını gerçekleştirecek bir neden olmaz. Ancak işlem ertesi güne sarkarsa bir sonraki güne taşımak için elbette gecelik faizlerin hesaplanması gerekecektir. Cumartesi ve pazar gecesi zaten piyasalarda işlem yapılmadığı için swap söz konusu olmaz. Diğer günlerde ise çarsamba haricinde bir gecelik swap işletilir. Çarsamba gününü persembe gününe bağlayan gece ise 3 gecelik swap hesaplanip pozisyona yansıtılmaktadır.
 

Pekiyi neden böyle?

Forex işlemleri bilindiği üzere spot piyasalarda yapılan işlemlerdir. Bu nedenle ileri tarihli valör olması normaldir. Forex piyasasında genel kabul edilen valör ise bazı istisnalar dışında t+2 iş günüdür. Diğer bir deyişle aracı kurum sizin emrinizle pozisyon alırken likidite kaynaklarına iki gün sonra işlemi gerçekleştirme taahhüdü verir. Yani bulunulan günden sonraki iki iş günü sonra gerçekleştirilecek işlemlerin emirleri bankalara iletilmektedir.

Dolayısıyla siz Salı günü işlem yaparken aslında, swapı Perşembe gecesine kadar gerçekleşmesi gereken bir emir oluşturuyorsunuz demektir. Bunu yurtdışı gezisinden dönen bir arkadaşınıza telefon sipariş etmenize benzetebilirsiniz. Siz kendisini arayıp telefon siparişi verdiğinizde aslında iki gün sonra dönüş yaptığında gerçekleşecek bir swap için ödeme taahhüdünde bulunmuş olursunuz. Arkadaşınız da karşılıklı güvene dayalı olan kredi seviyenize uygun olarak telefonun bedelini geçici olarak cebinden karşılar ve ürünü size getirir. Bu işlemin valörü t+2 gündür. Yani swap işleminin gerçekleşeceği gün valördür.

Siz Forex piyasasında Çarşamba günü işlem yaparken aslında valörü Cuma günü olan emirler gerçekleştiriyorsunuz demektir. Bu nedenle eğer o gece 00:00’da swap işlemi doğuracak öteleme yaparsanız bankalar cumartesi ve pazar gecesi için de swap işletmek zorunda kalır. Zira ilgili günlerde bankalar kapalı olacağından herhangi bir swap işleminin, yani valörün gerçekleşmesi mümkün değildir. Bu nedenle çarşamba günü yapılan ötelemelerde 3 günlük swap işletilir.

Swap işlemi pozisyon aldığınız paritenin cinsine ve yönüne göre farklı sonuçlar üretebilmektedir. Çalıştığınız aracı kurumun işlem koşulları bildirgesinde, gecelik swap değerleri ile ilgili faiz farkla gösterilir. Ancak bir paritenin anlık swap değerini öğrenmenin en kolay yolu çaprazlar listesini kullanmaktır.

Piyasa gözlemi penceresinin herhangi bir alanına sağ tıklayıp çaprazlar listesini çağırın. Bu listeden EUR/USD paritesini bulun ve seçin. Ardından sağ taraftaki özellikler butonuna tıkladığınızda ilgili yatırım aracının özellikleri listelenecektir.

Sözleşme ayrıntılarını içeren bu sayfada “Swap long” bölümü alış pozisyonuna uygulanacak gecelik swap değerini, “Swap short” bölümü ise satış pozisyonuna uygulanacak gecelik swap değerini belirtmektedir. İfade edilen rakamlar paritedeki karşıt döviz cinsindendir. Yani EUR/USD için USD, USD/TRY için Türk Lirası’dır. Ekranımızda EUR/USD satış pozisyonu için -6.56 değeri gösterilmiş. Bunun anlamı, gecelik swap değeri olarak 1 lotluk pozisyona -6.56 USD yansıtılacağıdır. Zaten bir önceki ekran görüntüsünde, açık pozisyon satırının swap sütununda, -6.56 yazdığını görmüştünüz.

Zaman içerisinde para birimlerine ilişkin faiz oranları değişiklik gösterdiği için swap değerleri de aktif olarak değişmektedir. Bu nedenle, işlem platformunuzun parite özellikleri penceresinde yer alan swap değerlerinin, kitabın yazıldığı dönemden farklı olması son derece doğaldır.

Aracı kurum, anlaşmalı olduğu likidite kaynaklarından sizin emrinizle işlem yaparken kendisi de swap işlemlerine maruz kalır. Kendisine uygulanan oranlara kendi komisyonunu ekledikten sonra size yansıtır. Bu nedenle, alış ve satış işlemleri için uygulanan swap oranları çoğu kez eksi değerde olabilmektedir. Ancak faiz oranı farklarının yüksek olduğu para birimlerinde daha geniş aralıklar görülebilmektedir.

Lütfen az önce yaptığınız gibi piyasa gözlemi penceresinden çapraz listenizi çağırın. Ardından EUR/TRY paritesini bulun ve özelliklerini açın. İlgili paritenin swap değerlerini dikkatinizi çekmek istiyoruz.

Muhtemelen siz de EUR ve Türk Lirası arasındaki faiz oranlarının birbirinden çok farklı olması nedeniyle alım ve satım pozisyon swapları arasında nispeten yüksek bir fark görüyor olmalısınız. Yukarıdaki örnek şeklimiz kitabın yazıldığı tarihte düzenlendi. Swap Long bölümünde alım, Swap Short bölümünde satış pozisyonuna ilişkin 1 lotluk swap bedelini görüyorsunuz. Bu değerler zaman içerisinde faiz oranına göre değişebilir.
 

Forex swapları nasıl çalışır?

Bir gün içinde bir işlem gerçekleştiğinde swap gerçekleşmez. Örneğin sabah bir pozisyon açar ve akşam kapatırsanız, hesabınıza ek faiz uygulanmaz veya hesabınıza eklenmez (yatırılır). Ancak pozisyonu bir günden fazla açık bırakmaya karar verirseniz, swaplar aktif hale gelecektir.

Fiili pozisyonlarla ilgili iki tür para birimi swapı vardır: eğer bir yatırımcı bir döviz çifti satın almak ve bunu bir gecede bırakmak isterse, pozisyonun uzun bir swapı olacaktır; Öte yandan, eğer bir trader Forex çiftini bir günden fazla satmak isterse, pozisyonun kısa bir swapı olacaktır.

Bireysel para birimleri için faiz oranı miktarı merkez bankalarının kararlarına bağlıdır. Her merkez bankasının politikası farklı olduğu için faiz oranları da farklıdır. Bu fark, bir swapın tacirin hesabına alacak mı yoksa borçlandırılacağına karar verir.

Aslında, kredilendirilen veya tahsil edilen miktar daha da fazla faktöre bağlıdır, yani:

  • Bireysel para birimlerinin faiz oranları arasındaki fark
  • Forex brokerinin komisyon oranları
  • Bir yatırımcının pozisyonu açtığı gün
  • Para birimlerinin gerçek fiyat hareketler
  • Diger brokerlerin swap göstergeleri

Bu kılavuzda, ilk üç faktöre odaklanacağız ve bir Forex faiz oranı swapının farklı durumlarda nasıl değiştiğini göreceğiz. Para birimleri arasındaki faiz oranı farkıyla başlayalım.
 

Farklı swap faiz oranlarına ve komisyoncu komisyonlarına sahip para birimleri

Bildiğiniz gibi, Forex yatırımcıları alım satım varlıkları olarak döviz çiftlerini kullanır. Döviz çiftleri iki ayrı para biriminden oluşur: bir temel (birinci) para birimi ve bir teklif (ikinci) para birimi.

Daha önce de belirttiğimiz gibi, her para biriminin merkez bankası tarafından belirlenen kendi faiz oranı vardır. Bir döviz çiftindeki faiz oranları arasındaki fark, ya tacirin hesabına alacak ya da ondan borçlandırılacaktır. Swaplar (faiz oranları) arasındaki farka taşıma, pozisyonlarını bir günden fazla açık bırakan ve bu özelliği kullanan tüccarlara ise taşıyıcı yatırımcı denir.

Genel olarak, satın alınan bir para birimi satılandan daha yüksek bir faiz oranına sahipse, hesaba bir swap yatırılır. Ve satın alınan para birimi için faiz oranı daha düşükse, hesaptan bir swap tahsil edilecektir.

Bir diğer ana faktör, daha önce de söylediğimiz gibi, komisyoncu komisyon oranıdır. Bir swapın hesaba yansıtılıp tahsil edilmemesine bağlı olarak, komisyoncu swap komisyonu, tahsil edilen swapları artırır veya alacaklı swapları azaltır.
 

FX Swap Örneği

Bu faktörlerin anlaşılmasını biraz daha kolaylaştırmak için, şu Forex swap örneğine bir göz atalım: Diyelim ki bir lot (100.000 birim) için uzun bir EUR/JPY pozisyonu açtınız. Uzun pozisyon, Japon yeni satarak euro satın aldığınız anlamına gelir. Yani, konumunuz 100.000 yen değerinde.

Şimdi EUR/JPY’nin talep fiyatının 119.23, EUR’nun faiz oranının %4.15 ve JPY’nin faiz oranını %3.5 olduğunu varsayalım. Euro alıp yen sattığınız için ve Euro’nun faiz oranı yen’den daha yüksek olduğu için hesabınıza belirli bir miktar swap yatırılacaktır.

Tam döviz swap oranı tanımına ve nasıl hesaplanacağına gelince, birkaç şeye ihtiyacımız var: bir pozisyon büyüklüğü (100.000), döviz çiftinin fiyatı (119.23), faiz oranları arasındaki fark (4.15-3.5=0.65), komisyoncu komisyonu (diyelim ki %0.15) ve bir yıldaki gün sayısı (365).

Hesaplama şöyle görünür:

Swap = (pozisyon × (faiz farkı – komisyon) / 100) × fiyat / yıllık gün.

Örneğimiz için, bir swap şöyle olacaktır:

(100.000 x (0.65 – 0.15) / 100) x 119.23 / 365 = 163.33 JPY

Şimdi, satın aldığınız EUR için faiz oranı daha yüksek olduğu için, ertesi gün pozisyon değiştiğinde hesabınıza 163.33 yen’lik bir swap eklenecektir. Euro satıyor ve Japon yeni alıyor olsaydınız, komisyoncu komisyonunu çıkarmak yerine, faiz oranı farkına eklerdik ve şöyle görünürdü:

(100.000 x (0.65 + 0.15) / 100) x 119.23 / 365 = 261.32 JPY

Bu nedenle, pozisyon ertesi gün değiştiğinde hesabınızdan 261.32 yen tahsil edilecektir. Faiz oranları ile broker komisyonu arasındaki fark olan iki faktör, bir swapın tutarını ve ayrıca alacaklandırılıp borçlandırılmayacağını bu şekilde belirler.