Dövi̇z Pi̇yasasına Merkez Bankası Müdahalesi̇ Nasıl Olmaktadır?

Son Güncelleme: 23 Ağustos 2021

Merkez bankaları genellikle ulusal para birimlerinin değerini korumak için döviz piyasasına müdahale etmeyi gerekli görürler. Merkez bankaları bunu, döviz rezervleri alıp satarak ya da sadece belirli bir para biriminin düşük ya da aşırı değerli olduğunu belirterek, forex piyasasının katılımcılarının geri kalanını yapmasına izin vererek başarabilirler. Bu makale, işlem yapmadan önce akılda tutulması gereken farklı türdeki merkez bankası müdahalelerine ve önemli gerçeklere bakmaktadır.

Döviz müdahalesi, bir merkez bankasının döviz kurunu dengelemek veya forex piyasasındaki yanlış pozisyolanmayı düzeltmek amacıyla döviz satın aldığı veya sattığı süreçtir. Buna genellikle, yerel ekonomideki istenmeyen zincirleme etkileri telafi etmek için merkez bankası tarafından para arzında yapılan müteakip bir ayarlama eşlik eder. Yukarıda bahsedilen mekanizma, sterilize parasal müdahale olarak adlandırılır ve daha sonra diğer para birimi müdahale yöntemleri ile birlikte tartışılacaktır.

Forex yatırımcıları Merkez bankası müsahalesi sırasında nasıl işlem yapar?

Yatırımcılar, merkez bankaları forex piyasasına müdahale ettiğinde, hareketlerin son derece değişken olabileceğini unutmamalıdır. Bu nedenle, hedef oranına uygun bir risk belirlemek ve ihtiyatlı risk yönetiminden yararlanmak önemlidir. Merkez bankaları, mevcut eğilim merkez bankasının döviz kurunun olmasını istediği yönün tersi olduğunda forex piyasasına müdahale ederler. Bu nedenle, merkez bankası müdahalesi etrafında işlem yapmak, işlem tersine çevrilmesine çok benzer. Ek olarak, forex piyasası merkez bankası müdahalesini tahmin etme eğilimindedir, yani merkez bankası müdahalesine yol açan anlarda uzun vadeli eğilime karşı hareketlerin görülmesi nadir değildir. Yatırımcıların bir işlem yapmadan önce ortaya çıkacak yeni trendi arayabilecekler.

Merkez bankaları döviz piyasasına neden müdahale etmektedir?

Merkez bankaları genellikle ekonomiyi canlandırmak veya istenen döviz kurunu korumak için müdahalenin gerekli olduğu konusunda hemfikirdir. Merkez bankaları, ülke para birimi yurtiçi ihracatı yabancı ülkelere daha pahalı hale getirecek bir seviyeye yükselirse, genellikle döviz satın alacak ve ülke para birimi satacaktır. Bu nedenle, merkez bankaları ülke ekonomisine fayda sağlamak için döviz kurunu kasıtlı olarak değiştirirler. Aşağıda, Japon Yeni’nin ABD doları karşısındaki gücüne yanıt olarak başarılı bir merkez bankası müdahalesi örneği bulunmaktadır. Japonya Merkez Bankası, döviz kurunun elverişsiz olduğu görüşündeydi ve Yenin değer kaybetmesine hızlı bir şekilde müdahale ederek USD/JPY paritesi için daha yüksek bir hareketle sonuçlandı. Müdahale, mavi dairenin belirttiği zaman diliminde gerçekleşti ve kısa süre sonra etki gerçekleşti.

Çoğu merkez bankası müdahalesi başarılı olsa da, durumun böyle olmadığı durumlar vardır. Aşağıdaki grafik, USD/BRL (Brezilya Reali) döviz paritesinde bir para birimi müdahale örneğini göstermektedir. Grafik, merkez bankasının Brezilya Reali’ndeki düşüşü durdurmak için müdahale ettiği her iki durumu da vurgulamaktadır. Dolar yükselmeye devam ederken, her iki senaryonun da Brezilya Real’i ABD doları karşısında hemen güçlenmede başarısız olduğu açıktır.

Para birimi müdahalesi nasıl çalışır?

Merkez bankalarının yararlanabilecekleri farklı müdahale türleri vardır. Bunlar doğrudan veya dolaylı olabilir. Doğrudan müdahale, adından da anlaşılacağı gibi, forex piyasası üzerinde anında bir etkiye sahipken, dolaylı müdahale, merkez bankasının hedeflerine daha az insiyatif alarak farklı yollarla ulaşır. Aşağıda doğrudan ve dolaylı müdahale örnekleri verilmiştir:

Operasyonel Müdahale: Bu genellikle insanların merkez bankası müdahalesine başvurduklarında kastettiği şeydir. Döviz kurunu hedeflenen bir düzeye çıkarmak için merkez bankasının hem yabancı hem de ülke para birimini alıp satmasını içerir. Piyasayı hareket ettiren bu işlemlerin saf boyutudur.

Sözlü Müdahale: Bu, bir merkez bankasının ülke para biriminin istenmeyen bir seviyeye ulaşması durumunda piyasaya müdahale edebileceğini söylediği dolaylı bir döviz müdahalesi örneğidir. Bu yöntem, adından da anlaşılacağı gibi, gerçek müdahaleden çok konuşmakla ilgilidir. Merkez bankası müdahale etmeye hazır olduğunda, yatırımcılar para birimini toplu olarak daha kabul edilebilir seviyelere geri getirme görevini üstlenirler.

Parasal müdahale: Parasal müdahale, döviz kurunu etkilemek ve aynı zamanda para tabanını değiştirmeden bırakmak için merkez bankasının iki eylemini içerir. Bu, iki adımı içerir: Döviz alım satımı ve ilk işlemle aynı büyüklükte bir açık piyasa işlemi (devlet tahvillerinin satılması veya satın alınması).